Türk Yüksek Mimarlar Birliği’nden Mimarlar Derneği 1927’ye

Mimarlar Derneği 1927, en çok bilinen adı ile Türk Yüksek Mimarlar Birliği, Osmanlı İmparatorluğu dönemi dahil Türkiye’ deki mimarların ilk bağımsız örgütüdür. Bu örgüt, çok uluslu bir imparatorluğun yıkılıp yerine, yepyeni bir ülkenin yaratılma çabalarının başlangıç tarihi olan Cumhuriyet’ in 1923 yılında ilanından sadece dört yıl sonra 1927 yılında kurulmuştur. Altı kalın hatlar ile çizilmiş bu iki gerçek, Türk Yüksek Mimarlar Birliği’ nin tarihsel açıdan önemini kavramaya yeterlidir.

27 Mart 1949 TYMB’nin Türk Yüksek Mühendisler Birliği ile birlikte yaptıkları yabancı mimarlar ve mühendisleri protesto mitinginde Kızılay Zafer Anıt’ına doğru yürürken. (Mimarlar Odası Arşivinden)

Yaklaşık yüz yıl süren, Balkan Savaşları, Trablus Savaşı, Birinci Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı ile harap olmuş bir ülke, çökmüş bir ekonomi, bezgin bir halk ile bir İmparatorluğun enkazı üzerinde Türkiye Cumhuriyeti’ nin kurulması sürecinin başlangıcında, Atatürk ve arkadaşlarının genel hedefleri vardır. Ancak bunların hayata nasıl geçirileceği, uygulamada neler yapılabileceği konusunda detaylı programları yoktur.

İmparatorluk döneminde Saraya yakın yabancı ve azınlık mimarların, Rum, Ermeni kalfa ve ustaların bu süreçte ülkeyi terk etmesi ile büyük ölçekte yapı sektöründe çalışan, yetişmiş teknik eleman boşluğu doğmuştur. İstanbul’ da inşaat faaliyeti durmuş, Anadolu da ise kent ve kasabalarda anonim yapı etkinliği yok gibidir. Sadece Ankara’ da kısıtlı bir yapı faaliyeti görülmektedir.

Yapı malzemelerinin tamamına yakını yurt dışından getirilmektedir. Osmanlı İmparatorluğu’ndan geriye sadece bir kaç kereste, çimento ve tuğla fabrikasından ibaret bir sanayii kalmıştır. 1927’de ulusal gelir %67 tarım, %10 konut ve inşaat dahil sanayi, %23 hizmetler olarak dağılmaktadır. Aynı yıl sayımına göre 13.650.000 kişilik nufusun %83.7’ si onbinden az kırsal yerleşmelerde yaşamaktadır. 1927 sanayi sayımında 65.000 işletmenin %72’si bir ila üç kişi çalıştırmakta olduğu görülmektedir. Yüz kişinin üstünde işçi çalıştıran işletme sayısı yok denecek kadar azdır.

Yabancı mimar ve mühendisleri protesto yürüyüşü sonrası çelenk koydukları Zafer Anıtı önünde. 27 Mart 1949 (Talat Özışık Aile Albümünden)

Alt yapı tesislerinin millileştirilmesi, Anadolu kentlerinin onarımı, Başkent Ankara’ nın kuruluşu, göçmenlerin iskanı gibi yapım önceliklerinin yerine getirilebilmesi için gerekli bütçe olanakları bulunmamaktadır. Bütçenin büyük bir kısmı Osmanlı borçlarının ödenmesine gitmektedir.

1923 yılında yapılan İzmir İktisat Kongresi ile ekonomi liberal bir çizgiye oturtulmuş, milli iktisadın esas olduğu, yabancı sermayeye ülke için zararlı olmadığı sürece karşı olunmayacağı kabul edilmiştir.

Cumhuriyetin ilk beş yılında çok önemli kararlar alınmış, 1922’ de saltanat, 1924’ de hilafet kaldırılmış, eğitim birleştirilmiş, laiklik yolunda önemli bir adım atılmıştır. 1925’ de kıyafet devrimi yapılmış, uluslararası takvim ve saat benimsenmiş 1926’ da Medeni Kanun kabul edilmiş, 1927 yılında sanayi özendirmek amacıyla Sanayii Teşvik Kanunu çıkarılmış, 1928 harf devrimi yapılmıştır.

1927 yılına kadar geçen süreç bir geçiş dönemidir ve her türlü etkinliği önceliyen, diğerlerini de belirleyici bir içerik ve ağırlık taşıyan siyasi olaylar ve radikal karalarla dolu geçen ilk beş yılın sonunda kuruluş sarsıntıları büyük ölçüde atlatılmış, yeni rejimin gücü, niteliği ve özellikle yönü açıklık kazanmıştır.

İmparatorluğun feodal kurumlarının tasviyesi bu yıllar içinde hızlı bir operasyon biçiminde gerçekleştirilmiş, yerine ulusal bir devlet yapısının ve cumhuriyetçi kurumların getirilmesine girişilmiştir. Kültürel- ideolojik, siyasi ve ekonomik alanda bir dizi kararla rejimin kimliğini tanımlama ve yapısal kuruluşunu gerçekleştirme yönünde önemli mesafeler alınmıştır. Artık genç Cumhuriyet’in toplumsal gelişme hedeflerini daha açık olarak aradığı ve belirlemeye çalıştığı bir evreye girilmektedir. Slogan olarak özetlendiği biçimiyle “Çağdaş uygarlık düzeyine erişmek” her kesimde benimsenmesi öngörülen hedeftir.

Cumhuriyet dönemi mimarlığı da bu hedef doğrultusundaki kurumlaşmanın bir parçası olarak kendi etkinlik alanında özgül düşünce, uygulamalar ve örgütlenmelerle biçimlenecekti. O dönem mimarların büyük bir tutku ve özveriyle katıldıkları bir yapılanma gerçekleştirilecek ve Cumhuriyet’in kurumlaşması ile Cumhuriyet mimarlığının kuruluşu ve kurumlaşması içiçe ve özdeş olacaktır.

Bu anlamda “Cumhuriyet mimarlığının kuruluş ve kurumlaşması” nın örgütülü gücü 1927 yılında kurulan Türk Mimarlar Cemiyeti’ dir. Cumhuriyet’in geçiş döneminin sonu, kuruluş ve kurumlaşma döneminin başlangıcı olarak kabul edilen bu tarih ile Türk Mimarlar Cemiyeti’ nin kuruluşunun aynı tarihe gelmesi tesadüf değildir, şartların olgunlaşmasına bağlıdır. Ülke imarını kolaylaştırıcı pek çok yasa ve düzenleme hayata geçirilmiş, 31 Mayıs 1927’ de sadece diplomalı mimar ve mühendislerin mesleklerini uygulamalarını sağlayan yasa kabul edilmiştir.

Türk Yüksek Mimarlar Birliği, ülkenin Cumhuriyet devrimleri doğrultusunda yeniden yapılanması, özelde mimarların, genelde tüm teknik elemanların yetki ve sorumluluklarının, çalışma koşullarının tesbit edilmesi, mesleğin tanıtılması doğrultusunda büyük katkıları olmuştur. TMMOB Kanunun yasalaşması ile teknik eleman örgütlenmelerinin bir üst seviyeye çıkarılması, UIA’ nın aktif bir üyesi olmak suretiyle örgütlerinin uluslararası boyutlara taşınması, yabacı teknik elemanların denetimsiz iş almalarının önlenmesi, projelerin yarışmalar ile adil bir şekilde dağıtılması ve emeklerinin karşılığının hakkaniyet ölçüleri içinde alınması, yapı işlerinin usta ve kalfalar değil diplomalı teknik elemanlar tarafından yapılması gibi mesleklerinin kuruluş ve kurumlaşmasını sağlama yönünde ciddi mücadeleler vermişler ve girişmiş oldukları mücadelelerin tümünü kazanmışlardır.

Onlar Cumhuriyet devrimler mozaiğinin mimarlık parçasını oluşturmaktadırlar. Mimarların bağımsız örgütlenmeleri kuruluşundan günümüze şu evrelerden geçmiştir:

Türk Mimarlar Cemiyeti 1927 - 1936
Türk Yüksek Mimarlar Birliği 1939 - 1965
Türk Mimarlar Derneği 1965 - 1973
Mimarlar Derneği 1973
Bu listeye 1927 yılında İstanbul’da kurulan ve 1934 yılında açılan Türk Mimarlar Cemiyeti İstanbul Şubesi’nin temelini oluşturan Güzel Sanatlar Birliği Mimari Şubesi’ni de ilave etmek lazımdır.
www.areksan.com grosbet tipobet instagram takipçi hilesi porno izle
escort bayan
escort bayan
çeşme escort
kemer escort

çorlu escort
aydın escort aydın escort balıkesir escort balıkesir escort bandırma escort bandırma escort manisa escort manisa escort marmaris escort marmaris escort nevşehir escort nevşehir escort niğde escort niğde escort